Makaleler

Latin Amerika 20. Yüzyıl Genel Değerlendirmesi

Latin Amerika Giriş:

Latin Amerika, Orta ve Güney Amerika’da bulunan ülkelerin yer aldığı sosyolojik ve coğrafi tanıma sahip bir bölgedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin sınırının olduğu Meksika ile başlar, Karayipler’i dahil eder ve Güney Amerika’nın un uç noktasına kadar uzanır. Hem kültürel hem dilsel bir bütünlüğün sağlandığı Latin Amerika dünyanın bir çok yerinde görüldüğü gibi Avrupa hegemonyasına ve sömürüsünde uzun yıllar kalmış 1800’lerde ise devrimler ve isyanlar sonucu sömürü altındaki ülkeler bağımsızlıklarını kazanmaya başlamışlardır. Latin Amerika ülkelerinin ağırlıklı ortak dile ve kültüre sahip olmalarının en temelinde uzun yıllar Portekiz ve İspanyol sömürülerinde kalmaları yatar. Bugün çoğu gelişmemiş ve gelişmekte ülke statüsünde olan Latin Amerika ülkeleri her sömürü bölgesinin yaşadığı kaderi yaşamış ve ne ekonomik ne de siyasal alanda gelişme ve ilerleme gösterememiştir. Avrupalılardan bağımsızlığını kazanan fakat bugün hala yoksulluk, yolsuzluk gibi meselelerle boğuşan Latin Amerika ülkeleri 20. yüzyılını ise Amerika Birleşik Devletleri’nin arka bahçesi olarak geçirmiştir.

Avrupalılardan bağımsızlığını kazanan fakat bugün hala yoksulluk, yolsuzluk gibi meselelerle boğuşan Latin Amerika ülkeleri 20. yüzyılını ise Amerika Birleşik Devletleri’nin arka bahçesi olarak geçirmiştir.

Latin Amerika Ekonomisi:

Bugün Portekiz dünyanın en gelişmiş 48. ekonomisi olurken bir zamanlar sömürüsü altındaki topraklar çok daha ileri sıradalar. İspanya ise 13. sıradadır. Tabi bu durum Latin Amerika’nın geneli için söylenebilecek bir durum elbette değildir. Latin Amerika’nın iki süper ekonomisi Meksika ve Brezilya’dır. Brezilya 9. ve Meksika ise 15. büyük ekonomidir. Hemen ardından ise Arjantin en gelişmiş 25. ekonomi olarak sırayı takip etmektedir. Ardından ise Kolombiya 38 ve Şili de 41. sıradadır.

Başlıca İhracat Kalemleri

Devlet ekonomisi her zaman halk refahını yansıtmakta yeterli bir ölçüt değildir. Şöyle ki sömürü düzeninden bağımsızlıklarını kazandıktan sonra güçlü birer ekonomi olan ve olma yolunca giden Latin Amerika ülkelerine 20. yüzyıl boyunca siyasi ve diplomatik baskı yapılmıştır. Bunun yanın sıra diktatörlüklerle ve yolsuzluklarla mücadele edilmiştir. Bunun yanında nüfus da kuvvetli bir etkiye sahiptir. Mesela 10 milyon nüfusa sahip Portekiz Kişi başına nominal GSYİH değerlerine göre ülkeler listesinde 36. sırada iken; 206 milyon nüfusa sahip Brezilya 73. sıradadır. 120 milyonluk Meksika ise 66. sıradadır. Bahamalar ise 400 bin nüfuslu bir ülke olarak Latin Amerika’nın Kişi başına nominal GSYİH değerlerine göre ülkeler listesindeki 26. sıra ile en üst sıraya sahip ülkesidir. Sonrasında Karayipler’den Barbados ve devamında Antigua ve Barbuda gelir. 47. sırada ise 4 milyona yakın nüfusu ile Uruguay gelir. Türkiye ise bu listede 68. sıradadır.

Devlet ekonomisi her zaman halk refahını yansıtmakta yeterli bir ölçüt değildir. Şöyle ki sömürü düzeninden bağımsızlıklarını kazandıktan sonra güçlü birer ekonomi olan ve olma yolunca giden Latin Amerika ülkelerine 20. yüzyıl boyunca siyasi ve diplomatik baskı yapılmıştır. Bunun yanın sıra diktatörlüklerle ve yolsuzluklarla mücadele edilmiştir.

Soğuk Savaşta Latin Amerika:

Soğuk savaş yılları ise Latin Amerika ülkelerinin etkiye en açık olduğu dönemlerdi. Tüm dünya SSCB ile ABD arasında sıkışmış kalmıştı. ABD coğrafi sebepler yani Latin Amerika ülkeleri ile sınır sahibi olması sebebi başta olmak üzere soğuk savaş döneminde Latin Amerika ülkelerine çok daha fazla müdahaleci olmuştur. 1954’te Guatemala’da askeri diktatörlüğün iş başına gelmesine en fazla katkıyı yapan ABD idi. Komünizm tehdidini kıtadan uzak tutmaya çalışan ABD Küba’da bir hayli zorlanmıştır hatta başarılı olamamıştır. Küba hâlâ Sosyalist bir cumhuriyettir her ne kadar ABD için tehdit olmaktan çıkmış olsa da. Ama soğuk savaş döneminde, SSCB hayatta iken, Latin Amerika’daki her komünist yönetim ABD için çok büyük bir tehdit anlamına geliyordu.

Buna diğer bir örnek ise Arjantin’deki Kirli Savaş katliamıdır. Ülkedeki komünistler 7 yıl süren bir karşı operasyon ile iktidar tarafından sürekli tehdit edilmişler ve öldürülmüşlerdir. Aynı zamanda Reagan Doktrini’nden de hatırlayacağımız gibi ABD’nin yerel halklar ve örgütler arasında komünizme karşı olanlara destek verilmesi ve güçlendirilmesi en önemli ABD stratejilerinden biri olmuştur.

Latin Amerika ülkeleri soğuk savaş boyunca diktatörlüklerle, faşist yönetimlerle ve yolsuzluklarla uğraşmıştır. Kıta ilk önce sömürü düzenlerinden bağımsızlıklarını kazanmakla uğraşmış, daha sonra 1. ve 2. dünya savaşları süresince dünya ekonomisinin durağanlığından etkilenmiş ve soğuk savaş sonrası ise ABD etkisinde tüm ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürmüştür. Her ne kadar çoğu bağlantısızlar hareketine üye olsa da ABD’nin dibinde olmak demek ABD’nin soğuk savaş süresince Latin Amerika’yı özgür bırakmayacağı anlamına gelirdi.

Sonuç:

Brezilya, Meksika, Arjantin, Şili, Peru ve Kolombiya diplomatik ve ekonomik olarak önemli Latin ülkeleridir. ABD dominasyonundaki kıtanın başlıca ticari ortaklıkları Hollanda, Fransa ve İspanya iledir. Bunun yanında Çin, Almanya ve Kanada da ticari anlamda bölgede etkilidir. 3. dünya yani gelişmekte ülke statüsüne sahip bu ülkelerin hem çoğu hem ekonomik olarak hem de diplomatik olarak zayıflardır. Fakat kıta hammadde anlamında iyi bir kaynak ve nüfus olarak 650 milyondan fazla Latin nüfusa ev sahipliği yapmaktadır. Afrika’nın hallice iyi konumundadır.

Tarih Parkı

Güney Amerika Ülkeleri

1- Arjantin Cumhuriyeti

2- Brezilya Federal Cumhuriyeti

3- Şili Cumhuriyeti

4- Surinami Cumhuriyeti

5- Çok Uluslu Bolivya Devleti

6- Ekvador Cumhuriyeti

7- Uruguay Doğu Cumhuriyeti

8- Peru Cumhuriyeti

9- Paraguay Cumhuriyeti

10- Kolombiya Cumhuriyeti

11- Resmi adı: Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti

12- Guyana Kooperatif Cumhuriyeti

Orta Amerika Ülkeleri

1- Belize

2- Kosta Rika

3- El Salvador

4- Honduras

5- Guatemala

6- Nikaragua

7- Panama

Kuzey Amerika Ülkeleri

1- Amerika Birleşik Devletleri

2- Antigua ve Barbuda

3- Bahamalar

4- Barbados

5- Belize

6- Dominik Cumhuriyeti

7- Dominika

8- El Salvador

9- Grenada

10- Guatemala

11- Haiti

12- Honduras

13- Jamaika

14- Kanada

15- Kosta Rika

16- Küba

17- Meksika

18- Nikaragua

19- Panama

20- Saint Kitts ve Nevis

21- Saint Lucia

22- Saint Vincent ve Grenadinler

23- Trinidad ve Tobago

Tarih Parkı

Tarihte barınmış her şey..

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın