Makaleler

KORE VE VİETNAM SAVAŞLARI

Vekalet Savaşları..

Kore ve Vietnam Savaşları soğuk savaşın en derin iki yarasıdır. Dünya ikiye ayrılmış, bloklar daha da sertleşmiş ve düşmanlıklar her geçen gün artıyordu. ABD ve SSCB’nin ilk boy ölçüşmesi Kore’de oldu. Kore Savaşı’ndan hemen sonra ise Vietnam’da bol ölçüştüler. Sakın yanlış anlamayın. Bu iki süper güç bölünmüş bölge halklarının ideolojik tutumlarını kendi sistemlerini dayatmak ve bölgede hakim kılmak için sonuna akdar sömürdüler. Birazdan işleyeceğimiz detaylarda bu iki savaşın neden vekalet savaşı olarak adlandırıldığını da göreceğiz. Komünizm ile kapitalizmin ideolojik savaşı artık çeşitli ülkelerde ve coğrafyalarda insanların canına mâl olmaya başlamıştı.

Kore Savaşı

Yakın tarihi perspektif açısından Kore İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda ABD ve SSCB tarafından Japonya’nın elinden alınmıştı. Bunun devamında paylaşılan Kore toprakları bu iki süper güç tarafından farklı topraklara farklı hükümetler kurulmuştu. 38. enlem bu ik toprak parçasının sınırı olmuştu. Güney Kore ve Kuzey Kore’nin kurulumunun temelinde bu yatar.

Sovyetler Birliği’nin desteğiyle Kuzey Kore 38. enlemi geçerek Güney Kore’yi işgal etmiştir. Yani İkinci Dünya Savaşı’nın sonundaki resmi bölünmeye baktığımız zaman bu aslında bir iç savaş değildir. Komünist Kore ile Komünist Kore’den bağımsızlığını alan Güney Kore arasında yaşanmış dış destekli ve müdahaleli bir savaştır.

Uzak Doğu Asya’da ABD’nin bir üssü olarak ve Çin’e karşı bir cephe olarak düşündüğü Güney Kore’nin varlığı böyle bir savaşla tehlikeye girmişti. ABD’nin bölgedeki çıkarlarının tehlikeyi girmesiyle Birleşmiş Milletler Toplandı ve bölgeye asker gönderdi. Bu ülkelerden birisi de Türkiye’dir. Türkiye’nin asker göndermedeki en büyük amacı ABD’ye kendini ispatlayıp NATO’ya üye olmaktır. Kaldı ki 1952 yılında Türkiye NATO’ya resmen üye olmuştur.

ABD büyük bir sistemi, ideolojiyi ve ekonomik gücü temsil ediyor ve bunların liderliğini yapıyordu. Diğer taraftan SSCB de aynı konumdaydı. Dünyanın neresinde bir olay olsa bu iki devlet müdahil olurdu ve kendi ideolojilerini yayıp güç kazanmak isterlerdi. Kore Savaşı malesef böyle bir durumun sonucudur. Çin ise henüz komünist bir idareye sahip olmamasına rağmen ABD’nin uydu devleti ile komşu olmanın kendisine vereceği rahatsızlık sebebi ile stratejik olarak savaşa dahil olmuştur.

Savaş iki tarafın da kazançlı çıkmaması üzerine 1953’te ateşkese varılarak sonlanmıştır. 3 milyon kayıp yaşanmıştır. Kore halkı savaşın en büyük kaybedeni olmakla birlikte SSCB, Çin ve ABD de kayıplar vermiştir. Bir ideolojik savaş uğruna yıllarca kendi devletine egemen olamamış, sürekli başka devletlerin egemenliğinde bulunmuş bir halk insani ve ekonomik kayıplar vermiştir.

Vietnam Savaşı

Bir diğer benzer durum da Vietnam’da yaşanmıştır. Vietnam Kuzey Vietnam ve Güney Vietnam olarak iki ayrılmıştır. Bu ayrılma 1954 yılında Cenevre Konferansı’nda 17. enlemin sınır kabul edilmesiyle gerçekleşmiştir.

Fransa bölge’de biraz daha eski bir zamandan beri hakim konumdaydı. Vietnam’ın bağımsızlığını kazanması İkinci Dünya Savaşı’nın bitimi ile gerçekleşmiştir. Bu tarihten itibaren de Fransızlara karşı gerilla mücadelesi devam etmiştir. ABD uzun yıllar Fransa’ya askeri yarımlarda bulundu. Vietnam’ın komünist bir yapıya dönüşmesi ABD başta olmak üzere Batı Bloku tarafından tehdit olarak algılanıyordu. ABD Fransa’nın Vietnam’dan çekilmesinin ardından Güney Vietnam’a asker yollamıştı ve bu askerlerin fonksiyonu yerel grupları eğitmekti çünkü komünist Vietnamlılar ile milliyetçi Vietnamlılar arasında savaş vardı.

SEATO: Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı (1954); en emel amacıyla SSCB’yi çevreme misyonunu taşır. Bu çevreleme politikasıyla hem ticari hem de askeri açıdan üstünlük kurulması hedeflenmiştir. ABD Orta Doğu’da CENTO ve Bağdat Paktı ile yaptığını Asya’da SEATO ile yapmak istemiştir.

1960 yıllar ABD’nin askeri olarak savaşa bizzat dahil olduğu yılların başlangıç yıllarıdır. Domino teorisinin etkisi bu kararda çoktur. Bu teoriye göre ABD, SSCB’nin komünizmi hızla yayacağı paniğine kapılmıştır ve bir soğuk savaş refleksi olarak savaşa tam dahil olmuştur.

Vietnam 20. yüzyılın kara bie lekesidir. Önce yerel grupların desteklenmesi ile aynı halkın içindeki farklı grupların birbirilerine karşı üstün gelmeleri beklenmitşir. Süreç uzayınca da sürece tam dahil olunmuştur. Güney Vietnam’a verilen tam destek farklı Amerikan Başkanları zamanında çokça konuşulmuştur ve devam etmek ile geri çekilmek arasında sürekli kararsız kalınmıştır. En sonunda geri çekilme kararı alınınca Güney Vietnam dönemi son bulmuştur.

Güney Vietnam ile Kuzey Vietnam 1976’da birleşmiştir ve şu an resmi adı Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti olarak devam etmektedir. Savaş 1955 ile 1975 arasında sürmüştür. 5 milyona yakın insanın hayatını kaybetmesine ve sakat kalmasına sebep olmuştur.

Sonuç

Bu iki süper güç, demokrat ve insanların ve piyasanın özgürlüğünü savunan kapitalist güç; insanların bir arada eşitçe ve özgürce yaşamasını amaçlayan komünist güç,kendi ekonomik ve siyasal çıkarlarını ön planda tutup İkinci Dünya Savaşı gibi bir savaşın hemen sonrasında 10 milyondan fazla insanın ölmesine sebep olmuşlar.

ABD ve SSCB bir kez bile sıcak çatışma içinde bulunmamışlardır. Gerçi bulunsalardı şu an dünyanın nasıl bir yer olduğunu kestiremiyorum. 45 yıl boyunca farklı coğrafyalarda kan dökerek ve bölgelerin yer altı kaynaklarından ve stratejik konumlarından istifade ederek güçlerine güç katmışlardır. Bunun en kanlı iki örneği Kore ve Vietnamdır. SSCB Vietnam’da ABD ise Kore’de istediğini elde etmeyi başarmıştır. Kore halkının ve Vietnam halkının ne kaybettiği ortadadır fakat ne kazandığı tartışmalı ve şüphelidir.

Nixon Doktrini ile ABD, askeri harcamalar ve her müttefiğin koruma görevliliğini kısmen bırakmıştır. Vietnam Savaşı’ndan başarısız bir şekilde ayrılmasının en büyük sebebi budur. Kendince başarılı bir şekilde ayrılmasının yolu ekonomik ve askeri fedakarlıktan geçecekti. Bunu bu seferlik yarım bıraktı. 10 senelik bir yumuşama süreci (1969 – 1979) ile dinlenen ABD gözünü Orta Doğu’ya dikmiş bir şekilde kan dökmeye kaldığı yerden devam edecekti. Atom bombası olmasa da Napalm bombasını kullanacağı bir yer bulmuştu. Aynı davranış 1979 yılında SSCB’nin Afganistan’ı işgaliyle devam edecekti.

Tarih Parkı

Tarih Parkı

Tarihte barınmış her şey..

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın